Column: Cijfers de munitie, Kennis het wapen!

Jongeren doen er goed aan dit toekomstperspectief voor ogen te houden en zich collectief gereed te maken om het werk en de maatschappelijke verantwoordelijkheden over te nemen. En ook te beseffen dat deze wisseling van generaties een dieselmotor is, die langzaam op gang zal komen om alsmaar te versnellen.

Cijfers zijn de munitie voor het wapen van de kennis. Enkel als jongeren slimmer worden dan wie het beleid maakt kunnen zij vooruitgang boeken en resultaten bereiken. Tot de leeftijd van 25 jaar kunnen vele opeenvolgende generaties zich scholen en harden in begrijpen, analyse en actie. In plaats van alleen hun kennis ter beschikking te stellen van bedrijven, politiek en de financieel economische machten kunnen zij deze ook aanwenden om de ongelijke eigendomsverhoudingen, de verschillen in verdiensten en in vermogen in beeld te brengen, aan te klagen en te wijzigen. Kennis aanwenden voor solidariteit, mobilisatie en actie kan een tegengewicht bieden voor uitsluiting en discriminatie. Studeren om beter dienstbaar te zijn voor z’n medeburgers, wie slimmer is dan z’n tegenstander heeft al voor de helft gewonnen.

Enkele voorbeeldjes kunnen de ideeën prikkelen. Met hoevelen staat de huidige generatie jongeren gereed om de babyboom generatie te vervangen de komende jaren . De babyboom generatie is de sterke geboortestijging de 2 decennia volgend op WO2. Zijn zij met meer of minder om de oudere generaties af te lossen als loontrekkende of zelfstandige? Zullen de werklozen ‘opgezogen’ worden in het werk en vreemde herkomst een kwaliteit worden en geen reden meer voor exclusie?

Reken even mee. De bevolking tussen 40 en 65 jaar (25 leeftijdsjaren) bestaat uit 3,8 mio inwoners in België. Daartegenover staan 3,2 mio jongeren van -25 jaar, die in vervanging zullen komen van deze groep van 40-65 jaar. Dat is een verschil van meer dan een half miljoen (563.479 om exact te zijn). Het aantal geboortes zal verder dalen en het aantal overlijdens stijgen, de immigratie zal verder voor een input zorgen in de tewerkstelling en de werkloosheid zal de komende decennia verminderen. En dit ondanks een verdere automatisering en robotisering die als nieuwe spookbeelden worden opgevoerd als drogreden om de loonkosten te doen dalen en de vervangingsinkomsten te verlagen. Maar de publieke dienstverlening, die nu al 45,6% van de loontrekkende tewerkstelling omvat zal in aantal en % de komende decennia verder toenemen.

Jongeren doen er goed aan dit toekomstperspectief voor ogen te houden en zich collectief gereed te maken om het werk en de maatschappelijke verantwoordelijkheden over te nemen. En ook te beseffen dat deze wisseling van generaties een dieselmotor is, die langzaam op gang zal komen om alsmaar te versnellen. Na 25 de 15: bij de instroom van 10-24 jarigen om de 50-64 jarigen te vervangen is er een tekort van 266.258. Wanneer gekeken wordt naar de 5, dwz de vervanging van de 60-64 jarigen door 20-24 jarigen is er nog een ‘overschot’ van 43.089, maar dat zal zich jaar na jaar omzetten in een alsmaar groter wordend tekort.

Omdat de politiek dat maar al te goed beseft is de pensioenleeftijd opgetrokken naar 67 jaar, het is een zwaktebod en zal maar een erg beperkt effect hebben tav van de aankomende jongerengeneraties die door de tewerkstelling zullen opgezogen worden, in Vlaanderen meer dan in Wallonië en ook Brussel zal een alsmaar kleiner wordend overschot houden de komende 25 jaar.

Is er dan geen wolkje aan de lucht. Werk en inkomen worden niet gratis toebedeeld. Door de voortdurende dynamiek van de immigratie en van gezinnen die zich generatie op generatie aan armoede en uitsluiting moeten onttrekken, zal er altijd aandacht moeten uitgaan naar de systemen van sociale- en bestaanszekerheid en naar de toegang tot onderwijs en werk om elke uitsluiting de kop in te drukken en de gelijke kansen voor iedereen te bewerkstelligen.

En als de ‘grote wisseling’ nu al eens begonnen is? Een positieve evolutie op een jaar is nog geen trend, maar als het zich 2 opeenvolgende jaren voordoet dat kan men al spreken van een tendens. Neem nu volgend cijfer: in het Brusselse gewest waren er op 31/12/2003 bij de 15-25 jarigen, 9.669 Uitkeringsgerechtigde Volledig Werklozen (UVW) in de RVA statistiek, de WerkZoekenden met Uitkerings Aanvraag, WZUA zoals VDAB/Actiris ze noemt. Het is de grootste en belangrijkste groep Werklozen/Werkzoekenden. Welnu op 31/12/2013 waren er 6.351 UVW in het Brussels gewest en 4.634 op 31/12/2014 of meer dan een halvering. Wanneer rekening gehouden wordt met de bevolkingsstijging bij de 15-24 jarigen en de voornoemde cijfers omgezet worden in een % tav de 15-24 jarige bevolking in het Brussels gewest zien we volgende evolutie: 7,8% van de15-24 jarigen eind 2003, 4,6% eind 2013 en 3,3% eind 2014. Dat is een vermindering met 127% tav 2003.

Uiteraard moet nagegaan hoeveel de groei geweest is van het aantal studenten, het aantal leefloners, de NEET’s (Non Education, Employ or Training – Geen onderwijs, werk of beroepsopleiding), dwz dus de niet-actieve bevolking in deze leeftijdsgroep. Maar toch duidt deze evolutie misschien al op wisseling van generaties, de ‘structurele’ vervanging van de babybomers door de jongeren.

Het verleden kennen, maar ook voldoende naar de toekomst kijken om te weten wat in het heden dient te gebeuren, daar is het om te doen. Kennis, met cijfers, analyse en actie onderbouwd, is het wapen waarmee de welvaart en het welzijn voor iedereen zal gerealiseerd worden. De inschakeling van jongeren in de vakbeweging, het onderwijs, de nieuwe sociale bewegingen en de politiek geeft het kader waarin dit wapen kan ingezet.

Jan Hertogen